Dileme suvremene nacionalne enciklopedije

Tomislav Ketig

preuzmi članak

SAŽETAK: Na primeru Enciklopedije Jugoslavije kao nacionalne enciklopedije jugoslavenske zajednice naroda razmotrene su dileme koje su u dosadašnjim enciklopedijama ovog tipa ostale nerazrešene. Uz neotklonivo prisustvo subjektivnoga nacionalnog odnosno državnog interesa zapažaju se i otklonivi nedostaci. Prvi je »konzervativizam« enciklopedije zbog koga prošlost preteže nad sadašnjošću i biva više valorizovana, što je i u neskladu sa činjenicama a i doprinosi dezaktuelizaciji sadržaja. Drugi je inkorporiranje istorije starijih civilizacija u nacionalne istorije samo zato jer su one postojale na istom tlu i nedostatak istorije državnih zajednica koje se ni etnički ni prostorno nisu poklapale sa prostiranjem naroda. Treći je tematska dominacija umetničkog stvaralaštva i društvenih nauka nad egzaktnim naukama, delatnostima na lepezi masovne kulture. Četvrti je nedostatak sinhronijskih preseka pojedinih razdoblja čime bi se čitaocima jedino mogao prikazati slikovito život ranijih zajednica i na njemu izgrađeni civilizacijski kontinuiteti, često važniji od političkih, čime bi im se pomoglo da jasnije vide i razumeju i stvarnost u kojoj žive. Plediraj ud za objektivnost i neutralnost u enciklopedijskom radu, autor podseća na načela kojih su se držali francuski enciklopedisti XVIII stoleća a koja važe za sva vremena.