Stari i novi Krleža

preuzmi članak

Davor Kapetanić
University of Washington, Slavic Languages and Literature, Seattle

SAŽETAK: Članak »Stari i novi Krleža« sastoji se od četiri poglavlja: u prva tri autor citira i komentira niz manje poznatih tekstova Miroslava Krleže; uglavnom se radi о uredničkim prospektima i najavama u vezi s časopisima koje je Krleža uređivao (Plamen, Književna republika) ili samo namjeravao pokrenuti (Oganj); u četvrtom poglavlju analizirana je geneza Krležine ideje о tiskanju knjige Tri urednika, od koje je pisac u zadnji tren odustao, unijevši neke od tekstova planiranih za tu knjigu u polemičko djelo Moj obračun s njima. Premda većina Krležinih tekstova koje autor donosi u ovom radu nema posebnu književnu vrijednost, veliko je njihovo dokumentarno značenje za rekonstruiranje cjelovite Krležine intelektualne djelatnosti. Neki od citiranih Krležinih tekstova mogu se shvatiti kao sažeti književnoprogramatski iskazi, jer sadržavaju i izjašnjenja u vezi s estetičkim, etičkim i političkim pitanjima. Drugi citirani tekstovi važni su za razumijevanje Krležinih polemika, na primjer, Prospekt za polumjesečnik Plamen iz g. 1919 (sastavljen u suautorstvu s drugim urednikom Plamena Augustom Cesarcem) koji je bio karika u lancu duge polemike između urednikâ Plamena i Dragutina Prohaske. Neki pak tekstovi informiraju о razvoju i mijenama pojedinih Krležinih književnih planova. Najava, na primjer, iz Plamena br. 13, kojom se obećava skori izlazak »Hrvatskoga boga Marsa, historičkoga romana u 4 dela«, odražava jednu prolaznu fazu Krležinih razmišljanja о književnoj formi vlastite »domobranske« proze.
Ovaj članak iznosi na vidjelo i dodatne potvrde о nekim Krležinim tekstovima koji su javnosti   predstavljeni samo usmeno, ali о njima postoje zapisi drugih autora, zatim najave naslova koji nisu ostvareni, a u poglavlju о Krležinoj suradnji s Novom Evropom doneseni su novi podaci о uredničkim intervencijama u autorovim rukopisima. Možda je najzanimljiviji u tom pogledu slučaj poznate Pjesme iz hrvatske krčme, koju je urednik Nove Evrope Milan Ćurčin na više mjesta mijenjao, očito uz Krležino znanje i odobrenje (promjene su ostale i u kasnijim izdanjima pjesme).